Công thức tính LDL là phương pháp gián tiếp giúp ước tính nồng độ cholesterol LDL (LDL-C) trong máu – một chỉ số quan trọng đánh giá nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Trong thực hành lâm sàng, việc tính toán chính xác LDL-C giúp định hướng điều trị rối loạn lipid và theo dõi hiệu quả điều trị.
Cập nhật: 12/10/2026 · Tác giả: CN. Xét nghiệm y học Nguyễn Phúc Duy
Tại sao phải tính LDL?
- LDL là thành phần chính gây xơ vữa động mạch.
- Nhiều phòng xét nghiệm không đo trực tiếp LDL, mà tính từ cholesterol toàn phần (TC), HDL-C và triglycerid (TG).
- Tính LDL giúp theo dõi điều trị bằng statin và thay đổi lối sống.
Các công thức tính LDL phổ biến
- Friedewald (1972):
LDL-C = TC − HDL-C − TG/2,2(đơn vị mmol/L)
LDL-C = TC − HDL-C − TG/5(đơn vị mg/dL)
Chỉ áp dụng khi TG < 4,5 mmol/L (400 mg/dL). Có xu hướng tính thấp LDL-C khi LDL-C thấp (< 1,8 mmol/L) hoặc TG từ 2,3 mmol/L trở lên. - Sampson – NIH (2020):
LDL-C = TC/0,948 − HDL-C/0,971 − (TG/8,56 + TG × non-HDL-C/2140 − TG²/16100) − 9,44
Các hệ số tính theo mg/dL (non-HDL-C = TC − HDL-C). Dùng được với TG đến khoảng 9 mmol/L (800 mg/dL) và chính xác hơn Friedewald khi TG tăng hoặc LDL-C thấp. - Martin-Hopkins (2013):
LDL-C = non-HDL-C − TG/hệ số
Hệ số không cố định mà được tra từ bảng 180 ô theo từng khoảng TG và non-HDL-C. Vì vậy không thể thay bằng một con số cố định (ví dụ 2,0); muốn dùng Martin-Hopkins cần bảng hệ số gốc hoặc công cụ chính thức của nhóm tác giả.
Tính LDL khi triglycerid cao
- TG < 4,5 mmol/L: có thể dùng Friedewald, nhưng nên ưu tiên Sampson hoặc Martin-Hopkins khi TG từ 2,3 mmol/L trở lên hoặc LDL-C mục tiêu thấp.
- TG 4,5 – 9 mmol/L: không dùng Friedewald; dùng Sampson (hoặc Martin-Hopkins mở rộng).
- TG > 9 mmol/L: không nên ước tính; đề nghị đo LDL-C trực tiếp.
Đổi đơn vị: cholesterol (TC, HDL-C, LDL-C): mmol/L × 38,67 = mg/dL; triglycerid: mmol/L × 88,57 = mg/dL.
Công cụ tính LDL online
Chọn đơn vị, nhập cholesterol toàn phần, HDL-C và triglycerid để tính LDL-C theo Friedewald và Sampson (NIH):
Kết quả chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định và đánh giá của bác sĩ.
Tài liệu tham khảo
- Friedewald WT, Levy RI, Fredrickson DS. Estimation of the concentration of low-density lipoprotein cholesterol in plasma, without use of the preparative ultracentrifuge. Clin Chem. 1972;18(6):499–502.
- Martin SS, Blaha MJ, Elshazly MB, et al. Comparison of a novel method vs the Friedewald equation for estimating low-density lipoprotein cholesterol levels from the standard lipid profile. JAMA. 2013;310(19):2061–2068.
- Sampson M, Ling C, Sun Q, et al. A new equation for calculation of low-density lipoprotein cholesterol in patients with normolipidemia and/or hypertriglyceridemia. JAMA Cardiol. 2020;5(5):540–548.
Tác giả – CN. Nguyễn Phúc Duy
Nguyễn Phúc Duy, Cử nhân Xét nghiệm y học, giảng viên Bộ môn Mô phôi – Giải phẫu bệnh – Pháp y, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Tác giả chuỗi bài viết “Sổ tay xét nghiệm” phục vụ cộng đồng y khoa và các cơ sở xét nghiệm lâm sàng.
